Sau nhiều năm trực tiếp tham gia mua sắm vật tư và giám sát lắp đặt cho các nhà máy, tôi nhận thấy việc chuyển đổi từ van tay sang van bướm khí nén là một quyết định đầu tư cực kỳ đáng giá. Ban đầu, tôi cũng e ngại về chi phí và sự phức tạp khi lắp đặt hệ thống khí nén đi kèm. Nhưng sau khi đưa vào vận hành, hiệu quả về năng suất và độ an toàn đã thuyết phục tôi hoàn toàn.Tuy nhiên, không phải cứ mua van đắt tiền là tốt. Mỗi môi trường làm việc đòi hỏi một loại van khác nhau. Dưới đây là 5 ứng dụng phổ biến nhất mà tôi đã từng triển khai, cùng những kinh nghiệm chọn van "xương máu" mà tôi muốn chia sẻ lại với anh em kỹ thuật.

1. Ứng dụng trong hệ thống Xử lý nước thải và Nước cấp
Đây là mảng tôi gặp nhiều nhất. Trước đây, anh em vận hành phải chạy đi vặn từng cái van tay gạt ở bể lắng rất mất thời gian. Từ khi lắp van khí nén, mọi thứ được điều khiển tại tủ trung tâm.Kinh nghiệm chọn van của tôi:
- Vật liệu: Với nước sạch hoặc nước thải đã qua xử lý sơ bộ, tôi chỉ chọn loại thân Gang, cánh Inox 304. Không cần thiết phải dùng toàn thân Inox vì rất lãng phí, gang chịu lực nước rất tốt.
- Gioăng: Tôi luôn yêu cầu gioăng cao su EPDM. Loại này ngâm nước quanh năm không bị lão hóa nhanh như NBR.
- Bộ điều khiển: Tôi dùng loại Tác động kép (Double Acting). Lý do là hệ thống nước thường không yêu cầu đóng khẩn cấp khi mất điện, nên dùng loại này cho rẻ và nhỏ gọn.
Hiệu quả thực tế:Hệ thống sục rửa màng lọc hoạt động chính xác hơn hẳn. Việc đóng mở van chỉ mất khoảng 1 giây giúp dòng nước được cắt dứt khoát, không bị hiện tượng chảy rỉ rả như van tay cũ.
2. Ứng dụng trong Nhà máy Xi măng và Bột giấy
Môi trường này khắc nghiệt hơn nhiều so với ngành nước. Tôi đã từng phải thay thế cả loạt van chỉ sau 3 tháng vì bị bụi xi măng mài mòn làm hỏng gioăng.Kinh nghiệm chọn van của tôi:
- Vật liệu: Bài học rút ra là đĩa van bắt buộc phải là Inox 316 hoặc thép cứng. Bụi và bột liệu có tính ma sát rất cao, nếu dùng đĩa gang thường sẽ bị mòn vẹt đi rất nhanh.
- Kiểu kết nối: Ở các đường ống gần máy nghiền rung lắc mạnh, tôi không dùng kẹp Wafer nữa mà chuyển sang dùng kết nối Lug (Tai bích). Bu lông bắt trực tiếp vào thân van giúp nó giữ chắc chắn hơn nhiều.
- Tại sao dùng khí nén? Trong môi trường nhiều bụi, dùng van điện rất dễ bị kẹt hoặc chập cháy. Van khí nén có bộ Actuator kín hoàn toàn, lại tạo lực rất khỏe để thắng được lực ma sát của bột, nên nó là lựa chọn số 1 của tôi ở đây.
>>> Xem thêm: Van bướm nhựa điều khiển điện cho hệ thống xử lý nước thải
3. Ứng dụng trong ngành Thực phẩm và Đồ uống (Bia, Sữa)
Khi làm cho dự án nhà máy bia, yêu cầu của chủ đầu tư hoàn toàn khác: Sạch và không được đọng dịch. Van công nghiệp thông thường không được phép sử dụng.Kinh nghiệm chọn van của tôi:
- Loại van: Tôi phải đặt hàng loại van bướm vi sinh (Sanitary Butterfly Valve).
- Đặc điểm nhận dạng: Thân và đĩa van làm bằng Inox 316L, bề mặt được đánh bóng loáng như gương. Mục đích là để vi khuẩn không có chỗ bám vào.
- Gioăng: Phải chọn gioăng Silicon hoặc PTFE chịu nhiệt. Vì hàng ngày nhà máy sẽ bơm hơi nóng hoặc hóa chất tẩy rửa (CIP) qua đường ống, gioăng cao su thường sẽ bị chảy hoặc biến dạng ngay.
- Kết nối: Dùng dạng Clamp (kẹp nhanh). Tháo ra lắp vào để vệ sinh chỉ mất 30 giây, rất tiện cho đội bảo trì.

4. Ứng dụng trong hệ thống HVAC (Điều hòa trung tâm)
Trong các tòa nhà cao tầng, van bướm khí nén thường nằm ở phòng Chiller (máy lạnh). Ở đây, tôi quan tâm nhất đến khả năng điều tiết lưu lượng.Kinh nghiệm chọn van của tôi:
- Vận hành: Tôi không chỉ dùng van đóng/mở (On/Off). Tôi lắp thêm bộ Positioner (Bộ định vị) để van có thể mở theo góc 30%, 50% hay 80% tùy theo nhiệt độ cài đặt.
- Vật liệu: Các đường ống nước lạnh trên cao cần giảm trọng lượng, nên đôi khi tôi dùng van bướm thân nhôm hoặc van bướm nhựa chịu áp tốt.
- Kết nối: Tôi kết nối tín hiệu van về phòng điều khiển trung tâm (BMS). Nhờ đó, kỹ thuật viên tòa nhà biết chính xác van nào đang mở bao nhiêu phần trăm mà không cần leo lên trần kỹ thuật kiểm tra.
5. Ứng dụng trong Hóa chất và Dầu khí
Đây là môi trường tôi cẩn trọng nhất vì rủi ro an toàn rất cao. Axit và hóa chất đậm đặc có thể ăn mòn kim loại trong vài tuần.Kinh nghiệm chọn van của tôi:
- Chống ăn mòn: Với các đường axit, tôi tuyệt đối không dùng van kim loại trực tiếp. Tôi chọn van bướm lót nhựa Teflon (PTFE Lined) hoặc van nhựa toàn phần (UPVC/CPVC). Lớp nhựa này trơ hoàn toàn với hóa chất.
- An toàn (Fail-safe): Tôi luôn tư vấn chủ đầu tư dùng bộ điều khiển Tác động đơn (Spring Return).
- Lý do: Nếu nhà máy mất điện hoặc máy nén khí hỏng, lò xo trong van sẽ tự động đẩy van đóng lại ngay lập tức. Điều này ngăn chặn việc hóa chất tràn ra ngoài gây tai nạn. Chi phí có cao hơn chút nhưng đổi lại sự an tâm tuyệt đối.
Lời khuyên cuối cùng
Qua 5 trường hợp trên, tôi rút ra kết luận rằng: Van bướm khí nén là một thiết bị cực kỳ linh hoạt và bền bỉ, miễn là bạn đặt nó đúng chỗ.
- Dùng cho nước: Chọn Gang cho rẻ.
- Dùng cho hóa chất: Phải dùng Nhựa hoặc lót Teflon.
- Dùng cho thực phẩm: Bắt buộc dùng Inox vi sinh.
- Cần an toàn tuyệt đối: Hãy mua loại có lò xo tự đóng (Tác động đơn).
Hy vọng những chia sẻ thực tế này giúp các bạn đỡ bỡ ngỡ khi chọn mua thiết bị. Nếu bạn đang có dự án cụ thể mà chưa biết chọn loại nào, cứ để lại bình luận hoặc liên hệ, tôi sẵn sàng chia sẻ thêm về các mã van tôi đã dùng ổn định.
Cần tư vấn thêm? Liên hệ ngay để tôi hỗ trợ nhé!
>>> Đọc thêm: 3 Môi Trường Bắt Buộc Sử Dụng Van Bướm Nhựa Điều Khiển Điện